İçeriğe geç
Güncel metinSon denetim: 17 Kasım 2026Resmî kaynak: www.mevzuat.gov.tr
Dayanak

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)Madde 42 Ret talebinin incelenmesi

42/1MADDE 42- (1) Hâkimin reddi talebine ilişkin karar, dosya üzerinden inceleme yapılarak da verilebilir.

42/2(2) (Ek:22/7/2020-7251/5 md.) Ret sebebi sabit olmasa bile, merci bunu muhtemel görürse, ret talebini kabul edebilir.

42/3(3) (Ek:22/7/2020-7251/5 md.) Ret sebepleri hakkında yemin teklif olunamaz.

42/4(4) Reddi istenen hâkim, ret hakkında merci tarafından karar verilinceye kadar o davaya bakamaz. Şu kadar ki, gecikmesinde sakınca bulunan iş ve davalar bunun dışındadır. Daha önce hakkındaki ret talebi mercice reddolunan hâkimin, aynı durum ve olaylara dayanarak yeniden reddedilmesi hâli, hâkimin davaya bakmasına engel oluşturmaz.

42/5(5) Ret talebinin merci tarafından kabul edilmemesi hâlinde, reddi istenen hâkim davaya bakmaya devam eder.

42/6(6) Ret talebinin, kötüniyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabul edilmemesi hâlinde, talepte bulunanların her biri hakkında beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına hükmolunur.

42/7(7) Hâkim hakkında aynı davada aynı tarafça ileri sürülen ret talebinin reddi hâlinde verilecek disiplin para cezası, bir önceki disiplin para cezasının iki katından az olamaz.

42/8(8) Disiplin para cezasının tahsili için, davaya bakan mahkeme, dosyanın geliş tarihinden başlayarak iki hafta içinde gereğini yapar.

Değişiklik geçmişi

  • 22 Temmuz 2020: 7251 sayılı Kanun m. 5 (Ek)

Madde metnindeki değişiklik notlarından okunmuştur; iptal kararları ve dipnotlardaki açıklamalar yukarıdadır.

Bu maddeyi anan kararlar

MahkemeKünyeTarihNot
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2011/150 E., 2013/30 K.14 Şubat 2013en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2011/142 E., 2013/52 K.3 Nisan 2013en çok anılan
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu2017/1228 E., 2021/443 K.8 Nisan 2021en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2011/145 E., 2013/70 K.6 Haziran 2013en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2011/139 E., 2012/205 K.27 Aralık 2012en çok anılan
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2025/13996 E., 2026/8176 K.4 Mayıs 2026
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2025/15273 E., 2026/1088 K.2 Şubat 2026
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2025/14297 E., 2025/13920 K.3 Kasım 2025
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2025/11317 E., 2025/13927 K.3 Kasım 2025
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi2025/10185 E., 2025/13626 K.27 Ekim 2025

Yüksek mahkemelerin bu maddeyi anan kararlarından, başka kararlarda en çok anılanlar ve en yeni tarihliler gösterilir. Bir kararın maddeyi anması, o maddeye dayandığı anlamına gelmeyebilir.

Dayanak’a bağlı yapay zekâ uygulamanız bu maddeye dayanan Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarını künyesi ve tam metniyle getirir.

7 gün ücretsiz deneyin