İçeriğe geç
Güncel metinSon denetim: 21 Kasım 2026Resmî kaynak: www.mevzuat.gov.tr
Dayanak

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında KanunMadde 40 Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi

İkinci Bölüm › İtiraz Yolu

40/1MADDE 40- (1) Bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu davada uygulanacak bir kanun veya

Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa; [18]

a) İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslını,

b) Başvuru kararına ilişkin tutanağın onaylı örneğini,

c) Dava dilekçesi, iddianame veya davayı açan belgeler ile dosyanın ilgili bölümlerinin onaylı örneklerini, dizi listesine bağlayarak Anayasa Mahkemesine gönderir.

40/2(2) Taraflarca ileri sürülen Anayasaya aykırılık iddiası davaya bakan mahkemece ciddi görülmezse bu konudaki talep, gerekçeleri de gösterilmek suretiyle reddedilir. Bu husus esas hükümle birlikte temyiz konusu yapılabilir.

40/3(3) Genel Sekreterlik gelen evrakı kaleme havale eder ve keyfiyeti başvuran mahkemeye bir yazı ile bildirir.

40/4(4) Evrakın kayda girişinden itibaren on gün içinde başvurunun yöntemine uygun olup olmadığı incelenir. Açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun olmayan itiraz başvuruları, Mahkeme tarafından esas incelemeye geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedilir.

40/5(5) Anayasa Mahkemesi, işin kendisine noksansız olarak gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse ilgili mahkeme davayı yürürlükteki hükümlere göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse mahkeme buna uymak zorundadır.

Değişiklik geçmişi

  • 2 Temmuz 2018: 703 sayılı KHK m. 209 (dipnot)

Madde metnindeki değişiklik notlarından okunmuştur; iptal kararları ve dipnotlardaki açıklamalar yukarıdadır.

Bu maddeyi anan kararlar

MahkemeKünyeTarihNot
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2020/16 E., 2020/33 K.25 Haziran 2020en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2020/81 E., 2021/4 K.14 Ocak 2021en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2020/87 E., 2022/44 K.21 Nisan 2022en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2013/93 E., 2013/101 K.25 Eylül 2013en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2018/104 E., 2020/39 K.16 Temmuz 2020en çok anılan
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2026/57 E., 2026/198 K.8 Eylül 2026
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2026/162 E., 2026/142 K.25 Haziran 2026
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2025/247 E., 2026/147 K.25 Haziran 2026
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2026/161 E., 2026/141 K.25 Haziran 2026
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2026/72 E., 2026/143 K.25 Haziran 2026

Yüksek mahkemelerin bu maddeyi anan kararlarından, başka kararlarda en çok anılanlar ve en yeni tarihliler gösterilir. Bir kararın maddeyi anması, o maddeye dayandığı anlamına gelmeyebilir.

Dayanak’a bağlı yapay zekâ uygulamanız bu maddeye dayanan Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarını künyesi ve tam metniyle getirir.

7 gün ücretsiz deneyin