Rehber · Kişisel veriler
Açık rıza ve işleme şartları
Kişisel veri hangi hâllerde açık rıza alınmadan işlenebilir?
Kısaca
Kural, kişisel verinin ilgili kişinin açık rızası olmadan işlenememesidir. Kanun, açık rıza aranmayan yedi hâl sayar; bunlardan biri varsa veri rıza alınmadan işlenebilir.
Kanun ne diyor
6698 sayılı Kanun m. 5 uyarınca şu hâllerden birinin varlığında açık rıza aranmaz:
- Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
- Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda olan ya da rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması,
- Bir sözleşmenin kurulması ya da ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait verilerin işlenmesinin gerekli olması,
- Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması,
- İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması,
- Bir hakkın tesisi, kullanılması ya da korunması için veri işlemenin zorunlu olması,
- İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için zorunlu olması.
Bu şartlar özel nitelikli kişisel veriler için geçerli değildir. Irk, etnik köken, siyasi düşünce, din, sağlık, cinsel hayat, ceza mahkûmiyeti ile biyometrik ve genetik veriler bunlar arasındadır; bu verilerin işlenmesi yasaktır ve ancak m. 6’da sayılan hâllerde mümkündür.
Aydınlatma yükümlülüğü açık rızadan ayrı bir yükümlülüktür; bkz. m. 10.
Sık yapılan hatalar
- Açık rızayı tek işleme şartı sanmak; kanun, rıza aranmayan yedi hâl sayar.
- Bu hâllerden hiçbiri yokken veriyi işleyip rızayı sonradan almaya çalışmak; kural, verinin açık rıza olmadan işlenememesidir.
- Sağlık verisi gibi özel nitelikli verileri bu maddedeki şartlara dayanarak işlemek; onların şartları ayrı maddededir.
İlgili sayfalar
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki görüş değildir. Hukuki sonuç somut olaya göre değişir; hak kaybı yaşamamak için bir avukata danışın. Son gözden geçirme: 12 Kasım 2026.