İçeriğe geç
Güncel metinSon denetim: 21 Kasım 2026Resmî kaynak: www.mevzuat.gov.tr
Dayanak

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (SSGSSK)Madde 5 Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar

MADDE 5- Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından aşağıda sayılan kişiler hakkında uygulanacak sigorta kolları şunlardır:

a) Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, iş kazası ve meslek hastalığı ile analık sigortası uygulanır ve bunlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.

b) (Değişik: 13/2/2011-6111/24 md.) 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası; meslekî ve teknik ortaöğretim ile yükseköğrenimleri sırasında staja tabi tutulan öğrenciler, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler, kamu kurum ve kuruluşları tarafından desteklenen projelerde görevli bursiyerler ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak kısmi zamanlı çalıştırılan öğrencilerden aylık prime esas kazanç tutarı, 82 nci maddeye göre belirlenen günlük prime esas kazanç alt sınırının otuz katından fazla olmayanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır. Bu bentte sayılanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlardan bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. [9] [10]

c) (Değişik: 17/4/2008-5754/3 md.) (Değişik birinci ve ikinci cümle: 12/7/2013-6495/96 md.)

Harp malulleri ile 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya 2330 sayılı Kanun hükümleri veya 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife malullüğü aylığı bağlanmış malullerden, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilmez.

Aylıkları kesilmeksizin 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışanlar hakkında uzun vadeli sigorta kolları, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında çalışanlar hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. İş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulananların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmayı istemeleri halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, haklarında uzun vadeli sigorta kolları da uygulanır. Bu fıkra kapsamına girenlerden ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.

d) (Mülga: 17/4/2008-5754/3 md.)

e) (Değişik: 13/2/2011-6111/24 md.) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile (…) [11]

genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.

(Ek cümle: 11/10/2011-KHK-665/30 md.) Bunlar için Türkiye İş Kurumu prim ödeme yükümlüsü olmakla birlikte bu Kanun kapsamında işyeri ve işveren sayılmaz.

f) (Mülga: 17/4/2008-5754/3 md.)

g) (Ek: 17/4/2008-5754/3 md.) Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır. Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50 nci maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.

(Ek cümle: 13/2/2011-6111/24 md.) Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.

Değişiklik geçmişi

  • 17 Nisan 2008: 5754 sayılı Kanun m. 3 (Değişik)
  • 17 Nisan 2008: 5754 sayılı Kanun m. 3 (Ek)
  • 17 Nisan 2008: 5754 sayılı Kanun m. 3 (Mülga)
  • 13 Şubat 2011: 6111 sayılı Kanun m. 24 (Değişik)
  • 13 Şubat 2011: 6111 sayılı Kanun m. 24 (Ek cümle)
  • 11 Ekim 2011: 665 sayılı KHK m. 30 (Ek cümle)
  • 12 Temmuz 2013: 6495 sayılı Kanun m. 96 (Değişik birinci ve ikinci cümle)
  • 4 Nisan 2015: 6645 sayılı Kanun m. 44 (dipnot)
  • 16 Şubat 2016: 6676 sayılı Kanun m. 21 (dipnot)
  • 2 Aralık 2016: 6764 sayılı Kanun m. 54 (dipnot)

Madde metnindeki değişiklik notlarından okunmuştur; iptal kararları ve dipnotlardaki açıklamalar yukarıdadır.

Bu maddeyi anan kararlar

MahkemeKünyeTarihNot
Anayasa Mahkemesi Genel Kurul2011/42 E., 2013/60 K.9 Mayıs 2013en çok anılan
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu2016/2693 E., 2017/656 K.5 Nisan 2017en çok anılan
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu2017/387 E., 2017/657 K.5 Nisan 2017en çok anılan
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu2019/111 E., 2022/948 K.15 Haziran 2022en çok anılan
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi2021/5313 E., 2022/2258 K.21 Şubat 2022en çok anılan
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu2025/694 E., 2026/279 K.29 Nisan 2026
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi2025/15018 E., 2026/4254 K.9 Nisan 2026
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi2026/596 E., 2026/2619 K.26 Mart 2026
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi2026/340 E., 2026/2181 K.9 Mart 2026
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi2025/11991 E., 2026/2617 K.5 Mart 2026

Yüksek mahkemelerin bu maddeyi anan kararlarından, başka kararlarda en çok anılanlar ve en yeni tarihliler gösterilir. Bir kararın maddeyi anması, o maddeye dayandığı anlamına gelmeyebilir.

Dayanak’a bağlı yapay zekâ uygulamanız bu maddeye dayanan Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarını künyesi ve tam metniyle getirir.

7 gün ücretsiz deneyin